Schade aan die systemen kan grote gevolgen hebben voor de economische situatie in een samenleving maar ook voor andere sectoren die belangrijk zijn voor burgers, overheden, bedrijven en andere organisaties zoals ziekenhuizen en zorginstellingen, de transportsector en banken. Als die systemen het laten afweten kan er grote chaos ontstaan. Aan die risico’s is onvoldoende gedacht bij de ontwikkeling van digitale systemen. Onlangs werd bekend dat de Kustwacht intensiever gaat controleren op schepen die schade willen toebrengen aan de vele kabels die zich bevinden op de bodem van de Noordzee en andere zeeën. Deze kabels worden gebruikt voor communicatie maar bijvoorbeeld ook om energie van windmolens naar het vasteland te transporteren. Het maakt onze samenleving kwetsbaar, maar gelukkig zijn overheden en bedrijfsleven bezig met een inhaalslag, maar dat vergt tijd investeringen en een mentaliteitsomslag. Op 3 april 2025 berichtte Ria Cats in Het Financieele Dagblad van 3 april over de aanstelling van Mark Rutte als secretaris-generaal van de NAVO. De kop boven de publicatie sprak boekdelen ‘Rutte: Trump bedoelt het allemaal niet zo met Groenland, Canada en Europa’ (citaat). Of die visie correct was laat ik aan de lezers over.Begin jaren zeventig was er grote onvrede over allerlei veranderingen binnen de krijgsmacht. Ik diende toen zelf vier jaren als beroepsmilitair in het leger bij de School Reserve Officieren en Kader Infanterie in Ermelo (SROKI). Belangrijke verandering die zich in die tijd voltrok was dat dienstplichtige militairen meer vrijheden kregen. Zo werd de groetplicht afgeschaft en soldaten mochten voortaan lang haar hebben. De Nederlandse krijgsmacht kreeg de reputatie van ‘hippieleger’. Teveel inspraak zou het militaire gezag en de discipline ondermijnen en de weerstand van generaals was begrijpelijk. Zelfs bij de SROKI waar ik als instructeur werkte was die weerstand voelbaar. 
Toch waren de dienstplichtigen die zich daar moesten melden wel gemotiveerd, omdat zij doorgaans een hoog opleidingsniveau hadden en de dienstplicht beschouwden als een stap in een carrière na de dienst. Het kostte een sergeant-instructeur vaak wel inspanning om goed met de toekomstige en hoogopgeleide kaderleden en officieren te communiceren. Toen de stofwolken van het conflict waren neergedwarreld, bleek dat de Generaalsruzie minstens vijf generaals de das had omgedaan. Niemand werd ontslagen. Ze stapten alle vijf zelf op. In hoeverre de situatie heeft bijgedragen aan de oprichting van het huidige beroepsleger is moeilijk in te schatten. Wel is het een vaststaand feit dat Europa, gelet op de huidige geopolitieke spanningen, grote problemen heeft. De getalsmatige afbraak van de krijgsmacht heeft decennia geduurd en het is een illusie te denken dat dit in een aantal jaren kan worden opgelost. Ondanks de wake-up call die de afgelopen weken over Europa is uitgestort, worden verdeeldheid en economische belangen niet in korte tijd overbrugd. Tenzij de situatie echt urgent wordt en dat sluit ik niet uit. Niet voor niets hanteert de secretaris-generaal van de NAVO oud premier Marc Rutte tegenwoordig regelmatig het woord oorlog en oorlogsmentaliteit.
Bezuinigingswoede
De Walrusaffaire en de Generaalsruzie houden verband met enorm kostenoverschrijdingen bij aanbestedingen voor de Walrus-onderzeeboten. De vier onderzeeboten kostten uiteindelijk twee miljard gulden terwijl ze op 120 miljoen gulden per boot waren begroot. Nieuwe onderzeeboten zijn afgelopen jaar al besteld in Frankrijk en onze portemonnee moet verstandig worden beheerd. 
Hoge budgetoverschrijdingen kunnen grote gevolgen hebben voor alle burgers. Andere begrotingen zullen opdraaien voor de groei van het defensiebudget, zoals de zorgsector en het sociale vangnet. De andere affaire gaat over generaal van der Vlis die in 1994 werd geconfronteerd met opdrachten waar hij niet achter stond, met als gevolg dat hij ontslag nam als chef van de Defensiestaf. Hij kon zich niet vinden in de overheidsbeslissing om de net opgerichte Luchtmobiele Brigade naar Srebrenica te sturen. Hij vond dat Dutchbat te licht bewapend was en niet goed voorbereid om de moslimenclave te beschermen. Laat de lezer zelf oordelen of dit lessen voor de toekomst zijn. Het was de tijd dat de Vereniging van Dienstplichtige Militairen (VVDM) grote invloed had binnen de politiek en de krijgsmacht (1 en 2).
Foto’s Jaap Spaans. Ministerie van Defensie aan het Plein in Den Haag, Er was duurzame vrede dachten we, dus kazernes werden massaal getransformeerd tot luxe appartementencomplexen, onderzeeboot Marine museum Den Helder.
Bronnen: parafraseringen en citaten uit onderstaande bronnen
1.Politieke affaires – Nederlands Veteraneninstituut
2. VVDM De vakbond voor dienstplichtigen – collectie – Nationaal Militair Museum